Category Archives: JoB

What is the exit strategy out of this exit strategy?

We have to wait for a vaccine, duh! But, wait a minute, isn’t that like waiting for Godot? I’m crossing my fingers we pull it off in 2 years or so. I wouldn’t bet on it though. Not more than I would bet on climate change being solved by some magical technological break-through. That means: not at all. So we will  have to learn to live with it. The question is how. Not just accepting it as a reality. That would not work for climate change either. No, we have to do something about it. There’s the oddity of our current exit strategies: they’re not about doing something about it, they are about not doing a lot of things we might normally want to do, in hope of a technological breakthrough. This is fine for now but the stakes of what we are not doing anymore are high. Let me visualize the stakes via the photo on the right. When the stakes are clear I will try to sift out the things that are fine if we never ever do them again and the things that are absolutely deal breakers if an exit strategy means we have to stop doing them for an unspecified amount of time. The conclusion will be a suggestion of an exit strategy out of the current exit strategies which are nothing but indefinite taxying on a runway without any real hope of ever taking off again.


It’s a suit. It was for the school prom of my 17-year youngest son. Netflix watchers will catch a cheeky reference to Peaky Blinders. The suit was bought early March and it’s hanging here in anticipation of a once in a lifetime moment that probably is never going to come. One may well say this is a typical complaint of a middle-class, middle-aged White Western guy about a luxury most people won’t have and therefore can’t ever miss. It is (and my kid will survive it without noticeable trauma). That is why it is a good illustration of the ‘stakes’: as heartbreaking it is that young people need to forego on experiences that are life-shaping, it is nothing compared to what people across the world miss out on. Basic food, social proximity and the comfort of being able to die in circumstances which allow for mutual comfort and closure. These are not the things which make the news reports: flying, shopping and ‘the economy, stupid’ fill up our news. It is very much like the climate change discussion in a sense; where the car, the plane and our consumption (for instance of fancy comfy open fireplace) are the top stories and the disappearance of basic shelter for people of Tuvalu is just a side note. Because burning fossil fuels is freedom, taxes are slavery and who cares about young people being able to come of age with a right mix of nervousness and joyful anticipation or old people enjoying their last days reminiscing with their kin. I am going out on a limb here and assume the reader gets what I think to be real deal breakers and … what not.

So, I’m not arguing against a ‘new normal’. What lockdown has shown us is that there are a lot of things which we thought were indispensable for our freedom and that we now know to be things we would not only gladly dispense with but are also things we can shed with a snap of our fingers. We have at least found 1. the solution for climate change, 2. a reason to pay for more taxes in order to better protect our social security and 3. a way out of these awkward moments of figuring out what kind of physical interaction is the best suited to this or that kind of social encounter. This to just name my favorite three. The bottom-line being: “It’s not the economy, stupid!”

Unfortunately our exit strategies are at complete odds with these stakes. They herd us like cattle to a ‘new normal’ in which we forego the deal breakers but maximally safeguard our old economic ways. These exit strategies are designed to balance physical and economic ‘public’ health. They reduce us to mere viral and economic vectors whose private life is not of any more consequence than a nuisance of noise disturbing the epidemiological models. Of course this is not how they are marketed by our experts and administrators of biopower, no they are marketed as ways we need to act in the short term so as to preserve as much as possible of our ‘old normal’. Because, in the medium term we will crack the code of this virus just like many still think we can crack the code of climate change. This is though the purest form of hybris of Western modern man. We have no clue whether we will ever crack that code – we did not crack the HIV code and it was not for a lack of trying – let alone that we would have a clue when we would crack it. And if we crack it, it is far from sure that this slow mutating Coronavirus will not have had ample time to mutate away from the vaccine, just like influenzas do, every year over and over again. Don’t take that just from me, this is what Peter Piot said in The Brussels Times (Peter knows a thing or two about viruses):

“The Commission is strongly committed to developing a vaccine. Let us be clear: without a corona vaccine we will never be able to live normally again. The only real exit strategy from this crisis is a vaccine that can be rolled out worldwide. Despite all our efforts, it is still not certain that it will be possible to develop a vaccine against the coronavirus. In the worst case, we will be able to do nothing but try to limit the damage.”

Let that sink in. Our only real exit strategy is to continue the current exit strategies in which we are reduced to viral and economic vectors for an indefinite amount of time! When early on in this people flocked to reading The Plague of Albert Camus, I suggest they start their reading of Samuel Beckett’s Waiting for Godot. We can play with the pebbles to remind us of times gone by where social distance was not the rallying cry of a brave new world where we keep calm and carry on even if all the deals we really ever cared about were broken.

So, what then is the right exit strategy? I will be brutally honest: I have no clue. That does not mean though that we cannot imagine one. If there is one thing not even the most brutal of pandemics can strip us out of, it is our human imagination. If the current exit strategies are not sustainable and premised on magical solutions that may never come, then it’s up to us to figure out an alternative with a clear end in mind. Remember climate change: we will not solve it by magical technology but only by changing our ways in ways that safeguard what are real deal breakers and dispense with habits flowing from our addiction to fossil fuels. In the same vein we should take an end in mind (say, December 2020) and figure out what it takes to get rid of the sword of Corona hovering over our heads. To make sure this is not a text jumped on by anti-vaxxers, one alternative could well be having an ethical discussion of speeding up development of a vaccine via provocative studies: just read this and that.

Vier vragen aan virologen

Jullie zijn wetenschappers maar wel zonder veel wetenschap over dit specifieke virus. Dat is geen verwijt. Zoals M. Van Ranst in een De Afspraak beaamde hebben jullie vooralsnog misschien maar 20% van alle data. Het feit dat jullie er, desondanks, toch in geslaagd zijn ons te helpen deze epidemie binnen werkbare proporties te houden verdient een pluim. In geen geval moeten we jullie achteraf, wanneer 100% van de data er zijn, bekritiseren want de beste stuurlui staan niet zozeer aan wal: ze beginnen pas met sturen nadat het ongeval heeft plaatsgevonden. Dat gezegd zijnde zijn jullie wetenschappers en willen jullie dus wel tot die 100% geraken. Het moet me van het hart dat, in alle hectiek van de crisis, jullie wat van dit pad zijn afgedwaald (of eerder: door omstandigheden zijn afgehaald). Jullie werden meer ingeschakeld over emoties en minder bevraagd over de feiten. Dit stuk om, met het oog op de komende fase, via vier concrete vragen iedereen bij hun leest te krijgen.
  1. Moet het doel van de exit strategie niet van buiten de wetenschap komen?

Het is duidelijk dat we niet op een vaccin moeten rekenen voor pakweg 2021. Maar het is onduidelijk wat het doel van de exit strategie tot dan is. Moeten we infecties op nul krijgen en ze daar houden, zoals China het blijkbaar doet? Moeten we het aantal infecties slechts controleren op een niveau dat houdbaar is voor onze ziekenhuiscapaciteit? Willen we voor deze hele periode restricties aanvaarden zoals de ‘anderhalve meter’-economie of het niet bezoeken van mensen uit een kwetsbare populatie? Deze vragen zijn, denk ik, vragen die een politiek element hebben en dus vragen om een democratisch debat. Zoals Macron het zei: Europa is China niet en dat is iets waar we trots op moeten zijn. Deze eerste vraag is dan ook een vraag tot verheldering. Zijn jullie het ermee eens dat het beter is om niet vast te zitten in het raden naar draagvlak maar de verschillende keuzes duidelijk voor te leggen aan onze democratische besluitvorming en van daaruit te kijken hoe dat doel best bereikt kan worden? Ikzelf prefereer een zo snel mogelijk schakelen naar het oude normaal (met zo weinig mogelijk blijvend opgelegde gedragsverandering) binnen wat onze ziekenhuizen aankunnen. Uiteraard zal dit een iteratief proces zijn want niet alles zal mogelijk zijn; soms omwille van feitelijke beperkingen, soms omwille van ethische beperkingen (zie volgende vraag). Het is niet omdat ieder zijn leest heeft dat we niet samen de les moeten maken. Ik vraag slechts bevestiging dat het jullie wetenschappelijke werk makkelijker zou maken als jullie input zouden krijgen van wat we uiteindelijk willen bereiken.

  1. Is er geen verschil tussen ethische, economische en virologische vraagstukken?

Een deel van de politiek-democratische afweging is welk risico we willen nemen. Dit risico kan niet nul zijn. Dat zou inhouden dat we het Chinese scenario bij voorbaat omarmen. En inhouden dat fysieke gezondheid onze absolute waarde is. Dat dit niet zo is, is duidelijk uit het feit dat we, bijvoorbeeld aan ‘contact tracing’, limieten willen stellen. En uit het feit dat er economen zitten in de exit strategie werkgroep. Dat laatste verduidelijkt mijn vraag. Het lijkt me immers dat burgers niet te reduceren zijn tot een biologische en een economische component. Er zijn grondwaarden die we willen bewaken. Waar zelfs geen democratische meerderheid mee te sollen heeft. Terecht zei M. Van Ranst, in een andere De Afspraak, dat het één ding is om een groep een risico te laten lopen op infectie en een ander ding om mensen bewust te infecteren, zelfs al lopen ze maar een klein risico. Daar hoor je Hippocrates in. Virologen zijn immers ook maar dokters. Ook E. Vlieghe zei, in een artikel van De Standaard iets gelijkaardigs als antwoord op het ‘Hotel Corona’ scenario. In dit scenario laten mensen die niet tot een risicogroep behoren zich op een gecontroleerde (en vrijwillige!) manier besmetten waarna ze 2 weken in quarantaine gaan. Een persoonlijk risico met een collectieve meerwaarde via een bijdrage aan groepsimmuniteit. Hippocrates heeft daar wel wat problemen mee maar dat stelt mijn vraag dan ook op scherp: is het niet zo dat er hier ethische afwegingen moeten gemaakt worden waar de deontologie van één beroepsgroep niet bij voorbaat tot alleenzaligmakend mag uitgeroepen worden? Als P. Van Damme stelt dat er een argument is voor het openen van scholen voor kleuters omdat het de groepsimmuniteit bevordert én tegelijk weinig gezondheidsrisico oplevert dan is dat een eerbare opmerking. Toch zou het dan goed zijn om deontologie van de dokter af te wegen tegen die van de schooldirecteur, niet? Vandaar mijn vraag: zou het jullie niet heel wat van jullie toch kostbare energie besparen als jullie het gewicht van dit soort vraagstukken niet alleen moeten schouderen? Energie die jullie dan kunnen steken in de virologische feiten? Wat me brengt tot de derde vraag.

  1. Hoe zit dat nu met (groeps)immuniteit?

We weten dat er politici zijn die zich idioot gedroegen door kudde immuniteit te bepleiten. Dit betekent echter niet dat we nu voor iets dat zo belangrijk is moeten beschouwd worden als schapen die niet mee kunnen denken. Groepsimmuniteit is een beetje een onderzeeër geworden. Zoals blijkt uit wat P. Van Damme zegt is het zeker een factor die meespeelt in de virologische modellen. De vraag is hoe. Het is vooral hier dat veel data vooralsnog niet beschikbaar zijn. Dat begrijp ik. In De Standaard stond onlangs een artikel naar aanleiding van Duits onderzoek. In de regionale hotspot ‘Gangelt’ waren – begin april – ongeveer 15% mensen COVID-19 immuun na test op antilichamen. Hoewel de titel van het artikel luidde dat groepsimmuniteit dus een verre droom was (iets wat het toch al een positiever concept maakt) vonden de Duitse onderzoekers dit een betekenisvolle stap naar groepsimmuniteit. Wat is het nu? Een mooie maar helaas onhaalbare droom? Of een nachtmerrie die alleen door ongevoeligen besproken wordt? Of een moeilijk maar ultiem wel haalbaar alternatief? Dit zijn vragen waar de virologische feiten uitmaken. En, vermits het feiten zijn die tegelijk uitmaken met betrekking tot de afwegingen in vragen 1 en 2, lijkt het me relevant dat jullie de feiten hier voor iedereen, zo helder als mogelijk, op een rijtje zetten (op zijn minst is dat een constructievere bijdrage dan de tiende discussie over mondkapjes!). Is het zo dat 15% immuniteit in de bevolking geen impact heeft op hoe snel een volgende opstoot is? Is het zo dat we ons zorgen moeten maken dat zelfs individuele immuniteit gegarandeerd is? Als dat laatste fake news is – zoals S. Van Gucht zei maar wat H. Goossens blijkbaar betwijfelt – dan kunnen de van COVID-19 herstelde bejaarden tenminste al bezoek krijgen of kan er voor anderen toch alweer een knuffel komen van kinderen die van COVID-19 hersteld zijn. Om maar te zeggen dat het hier niet alleen maar gaat over de haalbaarheid van iets als de ‘Hotel Corona’-optie. Wat me brengt bij de laatste vraag die, na het bovenstaande, hopelijk niet veel extra duiding behoeft..

  1. Is intellectuele hygiëne niet het medicijn tegen viraal gaan van verlammende angst?

Ik begrijp het: het was even alle hens aan dek. Bij gebrek aan veel specifieke virologische feiten moesten jullie wel snel schakelen naar vermaningen gebaseerd op algemene kennis die virologen hebben over epidemieën. Maar nu de exponentiële groei van het virus terug in zijn kot is, is het risico dat de vrees voor het virus dit soort groei heeft overgenomen. Dat we dus alleen nog doemscenario’s zien en niet meer uit ons kot durven komen. Misschien zelfs hunkeren naar sterke leiders of strakke regimes die voor ons bepalen wat kan en niet kan (bijvoorbeeld op basis van wat de wetenschappelijke experts zeggen). Mijn vraag is of deze epidemie van angst niet ook kan bestreden worden in de geest van maatregelen van fysieke hygiëne: de intellectuele hygiëne waar iedereen zich concentreert op de specifieke feiten van haar eigen vakgebied met de nodige afstand en respect voor de expertise op de andere domeinen (en dus niet alleen virologie en economie!). Dat staat betrokkenheid niet in de weg: de uiteindelijke beslissingen nemen we dan gewoon met z’n allen, zoals we het hier nu eenmaal gewoon zijn.

Corona’s “Dark Number”

This piece is not about the many dark numbers in these Coronaic times; those related to health, sickness, death and loss of income. This piece is about the singular dark number of Corona: what percentage of the population actually has been infected? There is a lot of biopower in the unknown of that singular number. A lot has been philosophically made in the abstract about the (after) Corona times. This piece starts from the very concrete as that is where the critical power of philosophy is best and most usefully articulated.

Three tenets seem to be self-evident in current-day discourse: we, layfolk, have to follow ‘the’ science, the supreme value at issue is that of health and the experts in all this are the virologists as the gatekeepers between science and public health. Whilst, contrary to far right Presidents and their usual supporters, this makes for a good entry strategy as the known numbers indicate, this equally risks us to get into an awful exit strategy, some taste of which we may find in a dictatorial regime like China. Why this is so is explained below with reference to Corona’s Dark Number.

Continue reading

We’re all wavy particly people

“It is all connected!”, they think, blissfully unaware that their next awareness will be one of feeling entirely disconnected from everything and everybody. Or vice versa (or, in one word: virtue).

Who are they? They are us! We want them to be split, though, in two neat rows: the wavy kind, dreaming of connection, and the particly kind, feet firmly on disconnecting ground. Each one of us.

Why? We can’t help ourselves. We make distinctions and then we identify with them. So we can help our selves? Yes. Does that mean we hate our selves? Yes. Otherwise we could not love others.

Dichotomies. Paradoxes. Dualisms. Contrasts. Dualities. That’s what we are made of. That is what we want to escape. Quicksand comes to mind. Feet firmly in connecting ground. Ripples through.

Wavy people are particular now. Particly people are all the wave. From East to West. And back again. Back?

Continue reading

Autism and Euthanasia, an unpopular opinion

Being different always results in spending more energy. Sara Ahmed explains this well in her “Living a Feminist Life”. Either you spend energy to ‘pass’ despite your difference, or you assert your difference and spend energy in explaining why you don’t just try to pass. Difference is an exhausting if inexhaustible way of getting into Catch-22 situations. What do you do when you can do no more and not doing anything is simply not an option? Not doing anything, for those who need reminding, is not an option because you are different and being different isn’t something you can shake off. It’s not peripheral to who you are. It is (an integral part of) who you are.

In matters of end of life one is often counseled to be patient or one becomes a patient. A Catch-22 in its own right. Either, so you are told, you are just exhausted and need to give yourself a rest or you are deemed too exhausted to give it a rest such that others need to intervene on your behalf. in the first case you are not really you. In the second case you are not a real you at all. But what if, with Ahmed, we neither want to be patient nor want to be a patient? Not being you, for those who need reminding, just isn’t an option as you are different. It being exhausting is not something you can shake off. It is not peripheral. You’d rather be dead then deny that you are (a) you.

Shit happens:

Continue reading

globalism without Globalism

The left was the catalyst of the success of the populist right. Globalism was the bomb that was waiting to explode. The left lit it. The splinters are still flying everywhere. Some have got stuck in the eyes of some on the left. This is an essay on removing the splinters from those eyes. We need to face our about-face. Anti-Globalism lit the splinter bomb and then climate-globalism made everyone run for shelter in the slogans of the populist right.

Can we have (climate) globalism without having (capitalist) Globalism?

That is the question.

Continue reading

A message from a Brain without Neurons

It is not that long ago I had a passionate death wish. People tell me it is a sign of ill health. I disagree. People focus too much on the ‘death’ part to the point of not noticing the ‘wish’ part. I wish everybody would wish something passionately. It is a sign of being alive.

Wishing is something you do alone (wish, don’t tell) but it is also for something you can’t do alone (I wish you would see that). It takes a brain but not a brain taken in isolation. So as long as a brain is not reduced to its neurons there are signs of intelligent life.

Death and life then are like anything interesting: a duality (intimately related, seemingly opposed). What value would life have without something external to it worth to die for? Seeing them as a dichotomy deadens life. Seeing them as aligned enlivens death.

Both options – capitalism and fascism respectively (think about it!) – are not to be wished for. It’s as if you want to fit a rubber band around a sphere. Either it snaps to the right or to the left. The end result is the same: no tension. Therefore: neither life nor death.

This is life. This is what we live. We can’t keep the rubber band in place without another – without one another. If we are brains, which most certainly we are, we are always also a brain without neurons. We can wish death as long as it means more life for others.

Let’s explore.

Continue reading

I’m an asthmatic smoker. What of it?

Nature may or may not abhor a vacuum but it most certainly abhors itself. If there is one thing constant in nature it is that it constantly tries to escape its own limits. Take myself: if it were for nature I would not have survived my childhood if it were not for unnatural interventions based on synthesizing salbutamol and administering it via asthma inhalers to my inflamed upper respiratory tract. Consequently I also would not have been able to develop in my adulthood an addiction to the intake of tobacco-mediated nicotine and live to count to half a century worth of anniversaries.

‘Hold on there!’, I hear you think, we don’t invent magic medicine to allow you to survive an addiction. We invent it to allow you to survive full stop. Here’s why you’re wrong.

Continue reading

On being progressive

Some hold that we actually do make progress, others that we can make progress and still others that we must make progress. This progressive spectrum from (neo)liberalism over Obama-ism to Extinction Rebellion is jointly attacked by reactionary forces who want to make things great again.  The progressive defense against it is weak, specifically because of a tendency to organize circular firing squads over who is truly progressive. In times of actual regress it makes sense to do something (admittedly quite unprogressive): build up our defenses.

So let’s analyze once for all: what does it actually mean to be progressive.

Continue reading

On ‘not seeming’ autistic

Some people say it and others I just see thinking it: “You don’t seem autistic.” It is mostly meant as a compliment but it is one with a jagged edge. The thing to keep in mind is that being different has, always, this in-built tension between not wanting to be defined by it and inevitably being defined by it. In the case of autism the Catch-22 reads this way: “I’d be insane if I accepted to be autistic but, if I’m sane, I have to accept I’m not autistic.”

So I’ve spent months being strong in order not to divert the attention of others to the way I’m feeling (or not feeling, to be more exact). I’m pretty proud of that because I was there when I was needed. It was tiring though. Whilst the gap between the world and me was, at least seemingly, small the internal chasm grew bigger all the time. Ultimately it, again, swallowed me in a vortex of alienation that left me literally lost. I am a lucky bastard and the people whose back I had when they needed me had mine when I needed theirs. But it is not a given that this is the case which is why I feel the need to explain myself.

Continue reading